انواع کابل نسوز

کابل نسوز چیست؟ انواع کابل نسوز کدامند؟ کابل نسوز اصطلاحی کلی برای کابل‌هایی است که برای تحمل دمای بالا یا حفظ عملکرد در شرایط آتش‌سوزی طراحی شده‌اند.

عملکرد همۀ این کابل‌ها یکسان نیست و انتخاب آن‌ها به دمای محیط، کاربرد، مدت حفظ عملکرد و استاندارد کابل بستگی دارد.

کابل نسوز چیست؟

کابل نسوز از هادی و عایق یا روکش‌هایی تشکیل می‌شود که برای تحمل شرایط حرارتی سخت‌تر از کابل‌های معمولی طراحی شده‌اند.

در این گروه، ساختار کابل می‌تواند شامل عایق سیلیکونی، لایه‌های فایبرگلاس یا ساختارهای مقاوم در برابر آتش مانند نوار میکا باشد.

بنابراین نسوز بودن به‌تنهایی یک مشخصۀ فنی کامل نیست و باید نوع کابل، محدودۀ دمای کاری و استانداردهای مربوط به آن بررسی شود.

کابل‌های نسوز در محیط‌هایی استفاده می‌شوند که دمای بالا یا خطر آتش‌سوزی می‌تواند عملکرد کابل معمولی را مختل کند.

بسته به نوع ساختار، این کابل‌ها در تجهیزات صنعتی، تابلوهای برق، کوره‌ها، سیستم‌های اعلام حریق و برخی تأسیسات حساس کاربرد دارند.

انواع کابل برق نسوز

کابل‌های نسوز را می‌توان بر اساس جنس عایق، روکش و میزان مقاومت در برابر حرارت و آتش به چند گروه تقسیم کرد. مهم‌ترین انواعی که در کاربردهای صنعتی و تأسیسات الکتریکی مورد استفاده قرار می‌گیرند عبارت‌اند از:

کابل نسوز دو روکش و فایبرگلاس

کابل‌های نسوز دو روکش و فایبرگلاس، علاوه بر عایق اصلی، از یک لایۀ محافظ مانند بافت فایبرگلاس نیز بهره می‌برند. این ساختار برای افزایش مقاومت کابل در برابر حرارت و شرایط کاری سخت استفاده می‌شود.

محدودۀ دمای کاری این کابل‌ها به ساختار و مشخصات محصول بستگی دارد و در برخی مدل‌ها به حدود ۲۵۰ درجه سانتی‌گراد می‌رسد.

ویژگی‌های کابل نسوز دو روکش و فایبرگلاس:

• مقاومت حرارتی بالا
• محافظت بیشتر در برابر حرارت و شرایط محیطی
• انعطاف‌پذیری مناسب در برخی مدل‌ها
• مناسب برای محیط‌های صنعتی و تجهیزات حرارتی
• کاربرد کابل نسوز دو روکش و فایبرگلاس:
• تجهیزات و ماشین‌آلات صنعتی
• کوره‌ها و تجهیزات حرارتی
• تابلوهای برق و تجهیزات الکتریکی
• صنایع فولاد، شیشه و سرامیک
• محیط‌هایی با دمای کاری بالا

کابل سیلیکونی نسوز

کابل سیلیکونی نسوز از عایق سیلیکون رابر ساخته می‌شود و به دلیل انعطاف‌پذیری بالا و عملکرد مناسب در بازه دمایی گسترده، یکی از انواع رایج کابل‌های مقاوم به حرارت است.

بسیاری از مدل‌های این کابل در محدودۀ حدود ۶۰- تا ۲۰۰+ درجه سانتی‌گراد کار می‌کنند؛ البته دمای مجاز به ساختار و مدل کابل بستگی دارد. برای نمونه، کابل‌های قدرت سیلیکونی و کابل‌های اعلام حریق تولیدکنندگان مختلف چنین بازه‌ای را اعلام کرده‌اند.

ویژگی‌های کابل سیلیکونی نسوز:

• مقاوم در برابر دمای بالا
• انعطاف‌پذیری زیاد
• مقاوم در برابر اشعۀ UV و شرایط آب‌وهوایی سخت
• مقاوم در برابر مواد شیمیایی
• دارای خاصیت دی‌الکتریک بالا

در کنار این موارد، بسته به ساختار محصول، ویژگی‌هایی مانند کم‌دود بودن، بدون هالوژن بودن و مقاومت در برابر شعله نیز ممکن است وجود داشته باشد؛ بنابراین این مشخصات باید از دیتاشیت یا استاندارد محصول بررسی شوند و ویژگی عمومی همۀ کابل‌های سیلیکونی محسوب نمی‌شوند.

کاربرد کابل نسوز سیلیکونی:

• صنایع پتروشیمی و نیروگاهی
• سیستم‌های روشنایی و گرمایشی
• صنایع هوافضا و خودروسازی
• تجهیزات پزشکی و الکترونیکی

این کابل‌ها همچنین در تابلوهای برق، تجهیزات صنعتی، موتورهای صنعتی و برخی تجهیزات حرارتی استفاده می‌شوند؛ به‌ویژه زمانی که انعطاف‌پذیری و تحمل دمای بالا هم‌زمان اهمیت داشته باشد.

کابل ضد حریق

کابل‌های مقاوم در برابر حریق به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که در صورت قرارگرفتن در شرایط آتش، برای مدت مشخصی یکپارچگی مدار یا قابلیت انتقال جریان را حفظ کنند.

این ویژگی با صرفاً «تحمل دمای بالا» تفاوت دارد. استاندارد IEC 60331 روش آزمون کابل‌هایی را مشخص می‌کند که باید در شرایط آتش و، در برخی آزمون‌ها، همراه با شوک مکانیکی، یکپارچگی مدار خود را حفظ کنند.

در ساخت این کابل‌ها بسته به نوع محصول از موادی مانند نوار میکا، عایق‌های معدنی یا ساختارهای سیلیکونی و لایه‌های محافظ استفاده می‌شود. بنابراین نمی‌توان گفت تمام کابل‌های ضد حریق دارای یک عایق یا تحمل دمای یکسان هستند.

ویژگی‌های کابل ضد حریق:

• مقاومت بالا در برابر آتش
• کاهش انتشار دود و گازهای خطرناک در مدل‌های دارای ساختار کم‌دود و بدون هالوژن
• حفظ عملکرد مدار در شرایط اضطراری، در صورت برخورداری از استاندارد مربوطه
• امکان استفاده در سیستم‌های حساس به ایمنی

کاربردهای کابل ضد حریق:

• سیستم‌های اعلام و اطفای حریق
• ساختمان‌های مسکونی و تجاری
• مترو، تونل‌ها و فرودگاه‌ها
• صنایع نفت، گاز و پتروشیمی

این کابل‌ها در مدارهایی که ادامۀ کار تجهیزات در زمان وقوع حریق اهمیت دارد، مانند سیستم‌های اضطراری، اعلام حریق، تجهیزات ایمنی و برخی مدارهای کنترل، کاربرد دارند. نوع دقیق کابل باید بر اساس استاندارد مورد نیاز پروژه انتخاب شود.

سایر انواع کابل نسوز

کابل‌های نسوز را می‌توان بر اساس کاربرد، ساختار، سطح ولتاژ و نوع عملکرد نیز دسته‌بندی کرد؛ بنابراین موارد زیر لزوماً هم‌سطح نیستند، اما هرکدام در کاربردهای مشخصی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

کابل نسوز کنترل: برای انتقال سیگنال‌های کنترلی در تابلوها و تجهیزات صنعتی

کابل نسوز قدرت: برای انتقال انرژی الکتریکی در تجهیزات و تأسیسات صنعتی با شرایط حرارتی سخت

کابل نسوز فشار قوی: مناسب سیستم‌های انتقال برق با ولتاژ بالا و نیازمند عایق‌بندی متناسب با سطح ولتاژ

کابل نسوز ابزار دقیق: برای انتقال سیگنال‌های اندازه‌گیری و کنترلی در فرایندهای صنعتی حساس

کابل نسوز اعلام حریق: برای مدارهای اعلام حریق و سیستم‌های نیازمند حفظ عملکرد کابل هنگام آتش‌سوزی

کابل نسوز دو روکش بافت: دارای لایۀ محافظ بافتی روی عایق برای افزایش مقاومت حرارتی و مکانیکی در برخی کاربردها

کابل نسوز جرقه‌زن: برای انتقال ولتاژ مورد نیاز سیستم‌های جرقه‌زنی در تجهیزات احتراقی و صنعتی

کابل نسوز شیلددار: دارای لایۀ شیلد برای کاهش نویز و تداخل الکترومغناطیسی در مدارهای حساس

مزایای کابل نسوز

مهم‌ترین مزایای کابل نسوز، بسته به نوع ساختار و کاربرد، عبارتند از:

• مقاومت بیشتر در برابر دمای بالا نسبت به بسیاری از کابل‌های معمولی
• امکان استفاده در محیط‌های صنعتی و حرارتی
• انعطاف‌پذیری بالا در بسیاری از کابل‌های سیلیکونی
• مقاومت مناسب در برابر رطوبت، UV و برخی مواد شیمیایی در مدل‌های سیلیکونی
• افزایش ایمنی مدار در کاربردهای حساس
• امکان حفظ عملکرد مدار در زمان حریق در کابل‌های دارای استاندارد مقاومت در برابر آتش

نکتۀ مهم این است که هیچ‌یک از این ویژگی‌ها نباید بدون توجه به ساختار کابل به همۀ انواع کابل نسوز تعمیم داده شود.

معایب کابل نسوز

کابل نسوز در کنار مزایای خود محدودیت‌هایی نیز دارد:

• قیمت برخی مدل‌ها نسبت به کابل‌های معمولی بالاتر است.
• تنوع ساختار و استانداردها، انتخاب کابل مناسب را تخصصی‌تر می‌کند.
• همه کابل‌های نسوز برای حفظ مدار در آتش طراحی نشده‌اند.
• مشخصات حرارتی و الکتریکی کابل باید با شرایط واقعی پروژه مطابقت داشته باشد.

• در برخی مدل‌ها، ساختار چندلایه یا لایه‌های محافظ می‌تواند کابل را نسبت به مدل‌های ساده‌تر حجیم‌تر کند.

بنابراین صرف خرید کابل نسوز برای کاربردهای ایمنی کافی نیست؛ مشخصات فنی، استاندارد، ولتاژ نامی، سطح مقطع، دمای کاری و نوع نصب باید با نیاز پروژه تطبیق داده شود.

تفاوت کابل سیلیکونی نسوز و کابل ضد حریق

تفاوت اصلی این دو گروه در هدف طراحی آن‌هاست. کابل سیلیکونی نسوز عمدتاً برای کارکرد مطمئن در دمای بالا و حفظ خواص عایقی و مکانیکی در شرایط حرارتی سخت استفاده می‌شود؛ درحالی‌که کابل مقاوم در برابر حریق برای کاربردهایی که حفظ یکپارچگی مدار در زمان آتش‌سوزی اهمیت دارد، طراحی و آزمون می‌شود.

البته برخی کابل‌های سیلیکونی خودشان می‌توانند استانداردهای مقاومت در برابر آتش را نیز داشته باشند؛ بنابراین جنس عایق به‌تنهایی معیار تشخیص کابل ضد حریق نیست.

در نتیجه، اگر هدف استفاده از کابل در یک محیط گرم صنعتی است، کابل سیلیکونی می‌تواند گزینۀ مناسبی باشد؛ اما اگر کابل باید هنگام آتش‌سوزی برای مدت مشخص به کار خود ادامه دهد، باید محصولی با استاندارد مقاومت در برابر آتش متناسب با پروژه انتخاب شود.

بهترین برند کابل نسوز

انتخاب بهترین برند کابل نسوز فقط بر اساس نام تجاری امکان‌پذیر نیست؛ نوع کابل، کیفیت مواد اولیه، استانداردهای تولید، محدودۀ دمای کاری و تناسب محصول با کاربرد موردنظر اهمیت بیشتری دارند.

در بازار ایران برندهای زیر در حوزۀ سیم و کابل شناخته شده‌اند و بسته به نوع محصول می‌توان گزینه‌های مختلفی از میان محصولات آن‌ها پیدا کرد.

کابل یاقوت

کابل نسوز یاقوت از تولیدکنندگان تخصصی سیم و کابل‌های مقاوم در برابر حرارت و آتش و از بهترین برند سیم و کابل برق است و محصولاتی مانند کابل سیلیکونی، کابل دو روکش و فایبرگلاس و کابل‌های مقاوم در برابر حریق و اعلام حریق را در سبد خود دارد.

این برند برای برخی محصولات خود استانداردهایی مانند BS 7629-1 ،BS EN 50200 ،BS 6387 و IEC 60331-21 را اعلام کرده است.

مناسب برای:

• کابل‌های سیلیکونی مقاوم به حرارت
• تجهیزات و محیط‌های صنعتی با دمای بالا
• سیستم‌های اعلام حریق و مدارهای نیازمند مقاومت در برابر آتش

افشارنژاد خراسان

کابل افشارنژاد خراسان از برندهای باسابقۀ صنعت سیم و کابل است و محصولات این برند در بازار در گروه کابل‌های ضدحریق نیز عرضه می‌شوند.

برخی مدل‌ها با ساختار شیلددار و هالوژن‌فری (LSZH) ارائه شده‌اند؛ بنابراین برای انتخاب، مشخصات و استاندارد همان مدل باید بررسی شود.

مناسب برای:

• سیستم‌های اعلام حریق
• مدارهای نیازمند کابل شیلددار
• پروژه‌های نیازمند ساختار کم‌دود و بدون هالوژن

اعتماد کابل

اعتماد کابل نیز یکی از تولیدکنندگان فعال انواع سیم و کابل در ایران است و در سبد محصولات خود علاوه بر کابل آلومینیومی و کابل آرموردار و کابل جوشکاری و کابل سازمانی دسته‌های کابل نسوز و کابل اعلام حریق دارد.

سایت این شرکت، محصولات و مشخصات کابل‌ها را بر اساس گروه‌های مختلف ارائه می‌کند؛ بنابراین برای انتخاب مدل مناسب باید نوع کابل و مشخصات فنی محصول مورد نظر بررسی شود.

مناسب برای:

• سیستم‌های اعلام حریق
• پروژه‌های ساختمانی و تأسیساتی نیازمند کابل اعلام حریق
• کاربری‌های نیازمند انتخاب کابل بر اساس مشخصات فنی استاندارد

کابل ابهر

ابهر در سبد محصولات خود کابل‌های مقاوم در برابر حریق و کابل‌های اعلام حریق مطابق BS 7629-1 دارد.

طبق کاتالوگ این شرکت، این کابل‌ها با عایق سیلیکونی و روکش Cross-Linked HFFR تولید می‌شوند و برای کاربردهایی مانند سیستم‌های اعلام حریق، روشنایی اضطراری، کنترل دود، فشار مثبت و اطفای خودکار در نظر گرفته شده‌اند.

برخی محصولات نیز برای سطوح مختلف مقاومت در برابر حریق، از ۳۰ تا ۱۲۰ دقیقه، معرفی شده‌اند.

مناسب برای:

• سیستم‌های اعلام حریق
• روشنایی اضطراری و مدارهای ایمنی
• تأسیسات نیازمند تداوم عملکرد در زمان حریق
• پروژه‌هایی با الزام مشخص برای مدت مقاومت در برابر آتش

چگونه کابل نسوز مناسب را انتخاب کنیم؟

هنگام انتخاب کابل نسوز، ابتدا مشخص کنید کابل برای تحمل دمای بالا موردنیاز است یا باید در زمان آتش‌سوزی نیز مدار را برای مدت مشخص حفظ کند. سپس این موارد را بررسی کنید:

• محدودۀ دمای کاری
• ولتاژ نامی و ولتاژ آزمون
• سطح مقطع و تعداد رشته‌ها
• جنس هادی و عایق
• انعطاف‌پذیری مورد نیاز
• شرایط محیطی مانند رطوبت، مواد شیمیایی و UV
• استانداردهای محصول

الزامات پروژه برای مقاومت در برابر آتش، دود و هالوژن

در پروژه‌های ایمنی، استاندارد مربوط به مقاومت در برابر آتش اهمیت ویژه‌ای دارد؛ برای مثال، استانداردهای خانواده IEC 60331 مشخص می‌کنند که کابل تحت شرایط آزمون حریق چگونه از نظر حفظ یکپارچگی مدار ارزیابی شود.

انتخاب کابل مناسب به شرایط محیطی و نوع استفاده بستگی دارد. اگر نیاز به کابلی با مقاومت حرارتی بالا برای تجهیزات صنعتی یا الکتریکی دارید، کابل سیلیکونی می‌تواند گزینۀ مناسبی باشد.

اما اگر کابل باید در هنگام آتش‌سوزی عملکرد مدار را حفظ کند، باید به سراغ کابل مقاوم در برابر حریق با استاندارد مناسب بروید. بیشتر بدانید.